Uluslararası ticari ve ekonomik ilişkileri uygulayan bir kurumlar sistemi olan gümrükler, gerek ülke ekonomisinde, gerekse uluslararası ekonomide önemli bir yer tutmakta ve dolayısıyla gümrüklerin teftişine ayrı bir özen gösterilmesi gerekmektedir.

Tarih boyunca gümrüklerin teftiş, murakebe ve denetlenmesi, gümrük teftiş kurulları ve müfettişlik konusu da, Osmanlı İmparatorluğu öncesi, Osmanlı İmparatorluğu zamanı ve Cumhuriyet Dönemi itibariyle ele alınacak, Osmanlı İmparatorluğu zamanı da tanzimat öncesi, tanzimat ve ikinci meşrutiyet dönemleri şeklinde belirtilecektir.