1) Genel Bilgiler
Son on yıl içinde seksen milyar dolar düzeylerinden üç yüz milyar dolar düzeylerine gelen dış ticaret hacmimizdeki bu büyük artış, dış ticarete ilişkin düzenleme ve kontrol ihtiyaçlarını da beraberinde getirmektedir.
Dış ticarete ilişkin uygulamalar ve düzenlemeler genel bir çerçeve itibariyle aşağıdaki başlıklar altında incelenebilir:
2) Dış Ticarette Kullanılan Belgeler
Dış ticaret işlemlerinde kullanılan belgeler genel olarak;
a)Eşyanın taşımasına yönelik belgeler
-CMR, CIM, CIV, Hava ve Deniz Yolu Konşimentoları
b)Eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması için gerekli olan belgeler
-Eşyaya ait Fatura, Proforma Fatura, A.TR Dolaşım Belgesi, Eur-1 ve Eur-Med Dolaşım Belgesi, Menşe Şahadetnamesi, Form-A Belgesi, Kıymet Bildirim Formu, teslim şekillerine göre Navlun ve Sigorta Poliçesi ve gümrük rejimlerinin gerektirdiği diğer belgeler.
3) Rejimler
a) Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi
Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyaya ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsili sonucunda, söz konusu eşya serbest dolaşıma girmiş sayılır.
b) Transit Rejimi
i) İthalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş,
ii) İhracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış,
eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınması işlemleri transit rejimi hükümlerine göre gerçekleştirilir.
c) Gümrük Antrepo Rejimi
Gümrük antrepo rejimi;
i) İthalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın,
ii) Gümrük antreposuna alınması halinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek serbest dolaşımda bulunan eşyanın,
Bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin gümrük rejimidir.
d) Dahilde İşleme Rejimi
Dahilde işleme rejimi, serbest dolaşımda olmayan eşyanın, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, geçici olarak ithal edilmesine ilişkin gümrük rejimidir.
e) Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi
Gümrük kontrolü altında işleme rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulmaları ve bu işlemlerden elde edilen ürünlerin gümrük vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmelerine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
f) Geçici İthalat Rejimi
Geçici ithalat rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.
g) Hariçte İşleme Rejimi
Hariçte işleme rejimi, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
h) İhracat Rejimi
İhracat rejimi, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
4) Ödeme Şekilleri
a) Peşin Ödeme
Peşin ödeme, eşya bedelinin ithalatçı tarafından banka aracılığıyla ihracatçıya gönderilmesi, ihracatçının da eşyayı, bedelini tahsil ettikten sonra ithalatçıya göndermesi suretiyle gerçekleşir.
b) Mal Mukabili Ödeme
Mal mukabili ödeme, eşyanın satış sözleşmesinde gösterilen varış yerinde teslim alınmasından sonra, eşya bedelinin ödemesidir.
c) Vesaik Mukabili Ödeme
Vesaik mukabili ödeme, eşyayı temsil eden vesaikin, ihracatçı firmanın bankası tarafından ihraç bedeli tahsil edildikten sonra ithalatçı firmanın bankasına, ithalatçı firmanın bankası tarafından da ithalatçıya teslim edildiği ödeme şeklidir.
d) Akreditifli Ödeme
İthalatçının talimatı ile bir bankanın, belirli bir tutara kadar ve belirli bir vade içinde, akreditif anlaşmasında öngörülen şartlara uygun belgelerin ibrazı karşılığında ihracatçıya eşya bedelini ödeyeceğini taahhüt etmesidir.
e) Kabul Kredili Ödeme
Eşya bedelinin belirli bir vadede ihracatçıya ödenmesinin taahhüt edilmesi ve bu taahhüdün bir poliçe vasıtasıyla gerçekleştirilmesidir.
5) Teslim Şekilleri
a) E GRUBU
-Satıcı, eşyayı alıcıya fabrikadan teslim eder.
i)Ex Works (EXW)-Ticari İşletmede Teslim
b) F GRUBU
-Satıcı, eşyayı alıcının belirttiği yerde teslim eder.
i)Free CARRIER (FCA)-Taşımacıya Teslim
ii)Free Alongside Ship (FAS)-Gemi Yanında Teslim
iii)Free on Board (FOB)-Gemi Bordasında Teslim
c) C GRUBU
-Satıcı, bir taşıma sözleşmesi yapmakla birlikte, yüklemeden sonra ortaya çıkabilecek kayıp, hasar ve riskleri üstlenmez.
i)Cost and Freight (CFR)-Mal Bedeli ve Navlun
ii)Cost, Insurance and Freight (CIF)-Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun
iii)Carriage Paid To (CPT)- Taşıma Belirlirli Bir Yere Kadar Ödenmiş
iv) Carriage and Insurance Paid To(CIP)- Taşıma ve Sigorta Belirlirli Bir Yere Kadar Ödenmiş
d) D GRUBU
-Eşyanın gönderildiği ülkeye kadar yapılan ödemeler ile kayıp ve hasarlara ilişkin riskler satıcı tarafından üstlenilir.
i)Delivered At Frontier (DAF)-Sınırda Teslim
ii)Delivered Ex Ship (DES)-Gemide Teslim
iii) Delivered Ex Quay (DEQ)-Rıhtımda Teslim
iv)Delivered Duty Unpaid (DDU)-Gümrük Vergileri Ödenmemiş Teslim
v)Delivered Duty Paid (DDP)-Gümrük Vergileri Ödenmiş Teslim