Gümrük Teşkilatı Devletin en eski, vazgeçilmez ve bu anlamda da sosyal, siyasal, ekonomik ve güvenlik açısından son derece önemli ve stratejik kurumlarından biri olup, Türkiye'ye giriş ve Türkiye'den çıkış yapan kişi, eşya ve taşıtın denetimini yapan tek kuruluştur. Bu konumu nedeniyle doğrudan görev alanını ilgilendiren yasalar başta olmak üzere, büyük ölçüde tüm bakanlık ve kuruluşların yaptıkları düzenlemelerin uygulama alanı bulduğu özellikli bir kurumdur.

Gümrük İdaresi, hazineye gelir sağlayan bir kamu kurumu olmasının ötesinde, günümüzde Avrupa Birliği ile ilişkilerimiz ve global düzeyde ticaret politikalarının geldiği nokta itibariyle de dış ticaret politikalarının uygulandığı bir alandır. 1980'li yıllarda 7-8 milyar dolar olan dış ticaret hacminin son yıllarda 160 milyar doları aşmış olması da, Gümrük İdaresinin günümüzdeki ve gelecekteki önemini ortaya koyan bir gerçektir.

Dış ticaretin artan hacim ve çeşitliliği karşısında, gümrük hizmetlerinin sağlıklı, etkin, verimli yürütülmesinde ve yolsuzluklarla mücadelede önemli görevler yapan Gümrük Müfettişleri; idari ve personel işlemlerinin incelenmesi, teftişi ve soruşturmasının yanı sıra, ithalat ve ihracat yapan firma işlemleri, gümrükte iş yapan serbest meslek mensuplarının her türlü işlem ve belgeleri, ithalat ve ihracat işlemleri sonrasında bu işlemlere ilişkin olarak eşya, belge ve muhasebe hareketlerini de denetlemektedir.